ام‌آر‌آی (MRI)

سرطان دهانه رحم؛ علائم، تشخیص و تصویربرداری

نویسنده: تیم اسکن‌طب
تاریخ انتشار: ۱۴۰۵/۸/۲۸
زمان مطالعه: 21 دقیقه مطالعه
سرطان دهانه رحم؛ علائم، تشخیص و تصویربرداری
سرطان دهانه رحم یکی از سرطان های مرتبط با عفونت پایدار HPV است. در این مقاله با علائم اولیه و پیشرفته، عوامل خطر، غربالگری با پاپ اسمیر، واکسن HPV، روش های تشخیص، نقش بیوپسی، تصویربرداری با MRI و PET/CT، مراحل بیماری و عوامل موثر بر هزینه تصویربرداری آشنا می شوید.

سرطان دهانه رحم یکی از سرطان های شایع دستگاه تناسلی زنان است که اغلب در پی عفونت پایدار با انواع پرخطر ویروس HPV ایجاد می شود. این بیماری در مراحل اولیه معمولا علامت مشخصی ندارد و با انجام غربالگری منظم، آزمایش پاپ اسمیر و تست HPV قابل شناسایی است. خونریزی غیرطبیعی واژینال، ترشحات غیرمعمول و درد لگن از نشانه های هشداردهنده محسوب می شوند. تشخیص قطعی سرطان دهانه رحم با نمونه برداری و بررسی پاتولوژی انجام می شود و روش هایی مانند MRI و PET/CT به ارزیابی وسعت بیماری کمک می کنند.

سرطان دهانه رحم چیست و چگونه ایجاد می شود؟

سرطان دهانه رحم Cervical Cancer نوعی بدخیمی در بخش پایینی رحم است که دهانه رحم را به واژن متصل می کند. این بیماری زمانی شکل می گیرد که سلول های پوششی دهانه رحم دچار تغییرات ژنتیکی شوند و بدون کنترل تکثیر پیدا کنند.

عامل اصلی ابتلا، عفونت پایدار با انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی HPV است. این ویروس با ایجاد اختلال در عملکرد پروتئین های تنظیم کننده رشد سلولی، زمینه تبدیل سلول های طبیعی به سلول های غیرطبیعی را فراهم می کند.

تغییرات سلولی ابتدا می توانند به شکل ضایعات پیش سرطانی یا دیسپلازی دهانه رحم ظاهر شوند. این ضایعات هنوز به بافت های عمقی نفوذ نکرده اند و با شناسایی و پیگیری به موقع قابل مدیریت هستند. سرطان مهاجم زمانی تشخیص داده می شود که سلول های بدخیم از لایه سطحی عبور کنند و به بافت های زیرین گسترش یابند.

از نظر بافت شناسی، سرطان دهانه رحم بیشتر در دو گروه اصلی قرار می گیرد: کارسینوم سلول سنگفرشی که از سلول های پوششی سطح دهانه رحم ایجاد می شود و آدنوکارسینوم که از سلول های غده ای کانال دهانه رحم منشا می گیرد. این تقسیم بندی در تشخیص پاتولوژی و انتخاب رویکرد درمانی اهمیت دارد. سرطان رحم در زنان با سرطان دهانه رحم تفاوت دارد و نباید این دو بیماری را یکسان در نظر گرفت.

انواع اصلی سرطان دهانه رحم

نوع سرطان                                      

محل شکل گیری                         

ویژگی اصلی                              

کارسینوم سلول سنگفرشی

سلول های سنگفرشی سطح خارجی دهانه رحم 

شایع ترین نوع سرطان دهانه رحم

آدنوکارسینوم

سلول های غده ای کانال داخلی دهانه رحم

از سلول های تولیدکننده مخاط منشأ می گیرد

کارسینوم آدنواسکواموس

سلول های سنگفرشی و غده ای            

دارای ویژگی های هر دو نوع سلولی است

 

Cervical cancer2.jpg

علائم سرطان دهانه رحم چیست؟ نشانه های اولیه و پیشرفته بیماری

سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه اغلب بدون علامت مشخص پیشرفت می کند و بسیاری از زنان تا زمان انجام آزمایش های غربالگری از تغییرات سلولی آگاه نمی شوند. با پیشرفت بیماری، نشانه هایی مانند خونریزی غیرطبیعی واژینال، ترشحات غیرمعمول و درد لگن بروز پیدا می کنند. شدت و نوع علائم به اندازه تومور و میزان گسترش آن بستگی دارد. شناخت این نشانه ها به تشخیص زودهنگام و پیگیری پزشکی کمک می کند.

علائم اولیه سرطان دهانه رحم:

  •  خونریزی واژینال پس از رابطه جنسی

  •  خونریزی بین دوره های قاعدگی

  •  خونریزی غیرطبیعی یا شدید قاعدگی

  •  لکه بینی پس از یائسگی

  •  ترشحات غیرطبیعی واژن با بوی نامطبوع

  •  درد هنگام رابطه جنسی

  •  احساس ناراحتی یا درد خفیف در ناحیه لگن

علائم سرطان دهانه رحم در مراحل پیشرفته:

  •  درد مداوم در ناحیه لگن و پایین شکم

  •  کمردرد مداوم

  •  تورم یک یا هر دو پا

  •  اختلال در دفع ادرار یا وجود خون در ادرار

  •  درد هنگام دفع مدفوع یا وجود خون در مدفوع

  •  کاهش وزن بدون علت مشخص

  •  خستگی و ضعف شدید

  •  کاهش اشتها

  •  درد استخوان در صورت گسترش بیماری

این علائم به تنهایی نشان دهنده سرطان دهانه رحم نیستند و در بیماری های دیگری مانند عفونت های دستگاه تناسلی، اختلالات هورمونی و سرطان تخمدان نیز برخی نشانه های مشابه دیده می شوند. بروز خونریزی غیرطبیعی، به ویژه پس از رابطه جنسی یا یائسگی، نیازمند بررسی پزشکی است. همچنین نبود علائم، ابتلا به تغییرات پیش سرطانی یا مراحل اولیه سرطان را رد نمی کند.

عوامل خطر سرطان دهانه رحم؛ چه عواملی احتمال ابتلا را افزایش می دهند؟

سرطان دهانه رحم در بیشتر موارد با عفونت پایدار ویروس پاپیلومای انسانی HPV ارتباط دارد. البته ابتلا به این ویروس به تنهایی به معنای ایجاد سرطان نیست. برخی شرایط مانند ضعف سیستم ایمنی، مصرف دخانیات و سابقه ضایعات پیش سرطانی می توانند احتمال تداوم عفونت و پیشرفت تغییرات سلولی را افزایش دهند. مهم ترین عوامل خطر این بیماری شامل موارد زیر هستند:

  •  عفونت پایدار با انواع پرخطر HPV: به ویژه تیپ های ۱۶ و ۱۸ که بیشترین ارتباط را با سرطان دهانه رحم دارند.

  •  ضعف سیستم ایمنی: ابتلا به HIV، مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی و شرایط تضعیف کننده دفاع بدن.

  •  مصرف دخانیات: سیگار و سایر محصولات تنباکویی با افزایش خطر تغییرات سرطانی سلول های دهانه رحم ارتباط دارند.

  •  سابقه ضایعات پیش سرطانی دهانه رحم: ابتلا به دیسپلازی یا ضایعات درجه بالای سلولی (HSIL).

  •  شروع فعالیت جنسی در سنین پایین: افزایش مدت مواجهه با HPV و احتمال ابتلا به عفونت پایدار.

  •  تعدد شرکای جنسی: افزایش احتمال مواجهه با انواع مختلف ویروس HPV.

  •  سابقه ابتلا به عفونت های مقاربتی: برخی عفونت های همزمان می توانند با افزایش خطر ضایعات دهانه رحم همراه باشند.

  •  سابقه خانوادگی سرطان دهانه رحم: وجود سابقه ابتلا در بستگان درجه یک می تواند با افزایش احتمال خطر همراه باشد.

  •  استفاده طولانی مدت از قرص های ضدبارداری خوراکی: در برخی مطالعات با افزایش خطر سرطان دهانه رحم ارتباط داشته است.

غربالگری دهانه رحم؛ پاپ اسمیر هر چند وقت یک بار انجام می شود؟

غربالگری دهانه رحم با هدف شناسایی تغییرات غیرطبیعی سلول ها و عفونت های پرخطر HPV پیش از ایجاد سرطان انجام می شود. پاپ اسمیر و آزمایش HPV دو روش اصلی این بررسی هستند. انتخاب آزمایش و فاصله تکرار آن به سن، سابقه نتایج قبلی، وضعیت سیستم ایمنی و دستورالعمل پزشکی بستگی دارد. غربالگری منظم به شناسایی ضایعات پیش سرطانی و کاهش خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم کمک می کند.

غربالگری سرطان دهانه رحم چه هدفی دارد؟

هدف اصلی غربالگری، شناسایی تغییرات سلولی و عفونت HPV پرخطر پیش از تبدیل شدن آن ها به سرطان مهاجم است. این بررسی به پزشک کمک می کند افراد نیازمند پیگیری را شناسایی کند و برای انجام آزمایش های تکمیلی یا کولپوسکوپی تصمیم بگیرد. غربالگری با تشخیص سرطان در فرد دارای علائم تفاوت دارد و جایگزین بررسی پزشکی خونریزی غیرطبیعی یا سایر نشانه های هشداردهنده نمی شود.

آزمایش پاپ اسمیر و شناسایی سلول های غیرطبیعی

آزمایش پاپ اسمیر Pap Smear یکی از روش های اصلی غربالگری سرطان دهانه رحم است که با جمع آوری نمونه ای از سلول های سطح دهانه رحم انجام می شود. پزشک یا ماما با استفاده از اسپکولوم به دهانه رحم دسترسی پیدا می کند و سلول ها را با برس مخصوص برمی دارد.

نمونه در آزمایشگاه از نظر تغییرات غیرطبیعی بررسی می شود. نتیجه این آزمایش می تواند وجود سلول های طبیعی، تغییرات خفیف یا ضایعات سلولی با درجه بالاتر را نشان دهد. پاپ اسمیر به تنهایی تشخیص قطعی سرطان نیست و نتایج غیرطبیعی به ارزیابی بیشتر نیاز دارند.

آزمایش HPV و شناسایی انواع پرخطر ویروس

آزمایش HPV با بررسی نمونه سلولی دهانه رحم، وجود DNA یا مواد ژنتیکی انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی را شناسایی می کند. تیپ های ۱۶ و ۱۸ از مهم ترین انواع مرتبط با سرطان دهانه رحم هستند. نتیجه مثبت این آزمایش به معنای ابتلای قطعی به سرطان نیست؛ پزشک با توجه به نوع HPV، نتیجه پاپ اسمیر و سابقه غربالگری، درباره تکرار آزمایش یا انجام کولپوسکوپی تصمیم می گیرد.

معیار مقایسه    

آزمایش پاپ اسمیر           

آزمایش HPV

هدف بررسی       

شناسایی تغییرات سلولی      

شناسایی انواع پرخطر HPV

نمونه مورد بررسی

سلول های دهانه رحم         

سلول های دهانه رحم                     

نتیجه مثبت      

وجود سلول های غیرطبیعی     

شناسایی ویروس پرخطر                   

کاربرد

غربالگری تغییرات پیش سرطانی

ارزیابی خطر ابتلا به ضایعات پیش سرطانی

تشخیص قطعی سرطان

خیر                        

خیر                        

 در روش غربالگری ترکیبی Cotesting، هر دو آزمایش پاپ اسمیر و HPV روی نمونه های جمع آوری شده انجام می شوند تا اطلاعات دقیق تری درباره وضعیت سلول ها و عفونت ویروسی به دست آید.

Cervical cancer1.jpg

فاصله زمانی انجام غربالگری بر اساس سن، سابقه پزشکی و نوع آزمایش

فاصله تکرار غربالگری به سن و روش آزمایش بستگی دارد. طبق دستورالعمل های انجمن سرطان آمریکا ACS در سال ۲۰۲۵، افراد با خطر متوسط می توانند از ۲۵ سالگی غربالگری را شروع کنند. توصیه های زیر مربوط به افراد بدون سابقه ضایعات پرخطر یا ضعف ایمنی است.

گروه سنی    

نوع آزمایش                    

فاصله تکرار                    

۲۵ تا ۶۵ سال

تست HPV با نمونه گیری پزشک    

هر ۵ سال                       

۲۵ تا ۶۵ سال

پاپ اسمیر                     

هر ۳ سال                       

۲۵ تا ۶۵ سال

آزمایش ترکیبی HPV و پاپ اسمیر 

هر ۵ سال                       

بالای ۶۵ سال

با سابقه غربالگری طبیعی و کافی

امکان توقف غربالگری با نظر پزشک

 

تفسیر نتایج طبیعی، غیرطبیعی و مثبت آزمایش HPV

نتیجه آزمایش پاپ اسمیر و HPV اطلاعات متفاوتی درباره وضعیت دهانه رحم ارائه می دهد. نتیجه طبیعی نشان می دهد که در نمونه بررسی شده تغییر سلولی قابل توجهی مشاهده نشده است. نتیجه غیرطبیعی پاپ اسمیر یا مثبت شدن HPV پرخطر نیز به معنای تشخیص قطعی سرطان نیست و به ارزیابی بیشتر نیاز دارد.

نتیجه آزمایش          

مفهوم پزشکی                                 

اقدام احتمالی                              

پاپ اسمیر طبیعی NILM

سلول غیرطبیعی مشاهده نشده است               

ادامه غربالگری طبق برنامه                  

ASCUS

سلول های سنگفرشی با تغییرات نامشخص          

آزمایش HPV یا تکرار بررسی                  

LSIL

ضایعه سنگفرشی داخل اپیتلیالی با درجه پایین  

پیگیری یا کولپوسکوپی بر اساس شرایط         

HSIL

ضایعه سنگفرشی داخل اپیتلیالی با درجه بالا   

بررسی تخصصی و احتمال نمونه برداری          

HPV منفی              

انواع پرخطر ویروس در آزمایش شناسایی نشده اند

تکرار غربالگری طبق برنامه                  

HPV مثبت

وجود یکی از انواع پرخطر ویروس               

بررسی تیپ ویروس، پاپ اسمیر و سابقه غربالگری

 

چه افرادی به پیگیری و آزمایش های تکمیلی نیاز دارند؟

افرادی که نتایج غیرطبیعی در آزمایش های غربالگری دارند یا در گروه های پرخطر قرار می گیرند، به ارزیابی دقیق تر نیاز دارند. انتخاب روش بررسی بر اساس نوع ضایعه، سن، سابقه پزشکی و نتیجه آزمایش های قبلی انجام می شود.

  •  افرادی با نتیجه مثبت HPV پرخطر، به ویژه تیپ های ۱۶ و ۱۸

  •  افرادی با نتیجه HSIL یا سایر تغییرات سلولی درجه بالا در پاپ اسمیر

  •  افرادی با تداوم عفونت HPV در آزمایش های متوالی

  •  افرادی با سابقه ضایعات پیش سرطانی دهانه رحم

  •  زنان مبتلا به HIV یا دارای ضعف سیستم ایمنی

  •  افرادی که سابقه درمان ضایعات پیش سرطانی یا سرطان دهانه رحم دارند

  •  افرادی با خونریزی غیرطبیعی یا ترشحات مشکوک، حتی با نتیجه طبیعی غربالگری

واکسن HPV و نقش آن در پیشگیری از سرطان دهانه رحم

واکسن HPV یکی از روش های موثر پیشگیری از سرطان دهانه رحم است که با ایجاد ایمنی در برابر انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی، احتمال ابتلا به عفونت های مرتبط با ضایعات پیش سرطانی و سرطانی را کاهش می دهد.

واکسن گارداسیل ۹ Gardasil 9 در برابر ۹ تیپ ویروس HPV، از جمله تیپ های ۱۶ و ۱۸ محافظت ایجاد می کند. این دو تیپ در بروز بخش زیادی از موارد سرطان دهانه رحم نقش دارند. بهترین زمان تزریق واکسن پیش از شروع فعالیت جنسی و مواجهه با ویروس است.

سازمان جهانی بهداشت WHO واکسیناسیون دختران ۹ تا ۱۴ سال را به عنوان گروه هدف اصلی توصیه می کند. تعداد دوزها بر اساس سن شروع واکسیناسیون و وضعیت سیستم ایمنی تعیین می شود. نکات مهم درباره واکسن HPV:

  •  واکسن HPV از ابتلا به انواع مشخصی از ویروس پیشگیری می کند.

  •  این واکسن عفونت فعال HPV یا ضایعات ایجاد شده را درمان نمی کند.

  •  تزریق واکسن، نیاز به غربالگری منظم دهانه رحم را از بین نمی برد.

  •  واکسیناسیون پسران نیز به کاهش انتقال ویروس و پیشگیری از برخی سرطان های مرتبط با HPV کمک می کند.

روش های تشخیص سرطان دهانه رحم؛ از معاینه تا بررسی های تخصصی

تشخیص سرطان دهانه رحم با بررسی علائم، معاینه بالینی و ارزیابی نتایج آزمایش های غربالگری آغاز می شود. پزشک با توجه به سابقه پزشکی فرد، وضعیت دهانه رحم و نتایج پاپ اسمیر و HPV، انجام بررسی های تکمیلی را درخواست می کند.

کولپوسکوپی و نمونه برداری از روش های مهم ارزیابی ضایعات مشکوک هستند. تشخیص دقیق نوع ضایعه و تعیین میزان پیشرفت بیماری به بررسی بافتی و در صورت نیاز تصویربرداری پزشکی وابسته است.

معاینه لگنی و بررسی وضعیت ظاهری دهانه رحم

معاینه لگنی یکی از مراحل اولیه بررسی علائم مشکوک به سرطان دهانه رحم است. پزشک با استفاده از اسپکولوم، دیواره واژن و سطح دهانه رحم را مشاهده می کند و از نظر وجود زخم، توده، خونریزی، ترشحات غیرطبیعی یا تغییرات ظاهری بررسی می کند.

معاینه دو دستی لگن نیز برای ارزیابی اندازه رحم، وضعیت بافت های اطراف و حساسیت ناحیه لگن انجام می شود. یافته های این معاینه به انتخاب آزمایش های تشخیصی بعدی کمک می کنند.

کولپوسکوپی؛ بررسی دقیق دهانه رحم با بزرگ نمایی

کولپوسکوپی Colposcopy روشی برای مشاهده دقیق دهانه رحم با استفاده از دستگاه بزرگ نمایی مخصوص است. در این روش، پزشک با کمک محلول اسید استیک و گاهی محلول لوگول، نواحی دارای تغییرات غیرطبیعی را مشخص می کند.

مشاهده نواحی سفیدرنگ، الگوهای غیرطبیعی عروق خونی و تغییرات سطح اپیتلیوم می تواند احتمال وجود ضایعات پیش سرطانی یا سرطانی را مطرح کند. کولپوسکوپی به تنهایی تشخیص قطعی سرطان نیست و در صورت مشاهده ناحیه مشکوک، نمونه برداری انجام می شود.

بررسی نتایج غیرطبیعی پاپ اسمیر و آزمایش HPV

نتایج پاپ اسمیر و آزمایش HPV در کنار یکدیگر برای تعیین میزان خطر ضایعات دهانه رحم بررسی می شوند. شناسایی HPV پرخطر یا مشاهده تغییرات سلولی مانند HSIL، پزشک را به انجام کولپوسکوپی و بررسی بافتی هدایت می کند. نوع ویروس، شدت تغییرات سلولی، سن و سابقه آزمایش های قبلی در تصمیم گیری پزشکی نقش دارند.

نمونه برداری از نواحی مشکوک

بیوپسی یا نمونه برداری بافتی یکی از مهم ترین مراحل تشخیص سرطان دهانه رحم است. پزشک با هدایت کولپوسکوپی، نمونه کوچکی از بافت غیرطبیعی را جدا می کند و برای بررسی میکروسکوپی به آزمایشگاه پاتولوژی می فرستد. وجود سلول های بدخیم و میزان نفوذ آن ها به بافت های عمقی در بررسی آسیب شناسی مشخص می شود.

آزمایش های تکمیلی برای ارزیابی وسعت ضایعه

پس از تایید سرطان، پزشک برای بررسی میزان گسترش بیماری از آزمایش های تکمیلی استفاده می کند. انتخاب روش به یافته های بالینی و شرایط بیمار بستگی دارد.

  •  MRI لگن برای بررسی اندازه تومور و درگیری بافت های اطراف

  •  سی تی اسکن برای ارزیابی اندام های داخلی و غدد لنفاوی

  •  PET/CT برای بررسی درگیری احتمالی غدد لنفاوی و انتشار دوردست

  •  آزمایش خون و بررسی عملکرد کلیه و کبد بر اساس شرایط بیمار

Cervical cancer3.jpg

نقش بیوپسی در تشخیص قطعی سرطان دهانه رحم

بیوپسی دهانه رحم Cervical Biopsy یکی از روش های اصلی تایید قطعی سرطان است که با برداشت نمونه کوچکی از بافت مشکوک و بررسی آن زیر میکروسکوپ انجام می شود. این نمونه معمولا هنگام کولپوسکوپی و از نواحی دارای تغییرات غیرطبیعی برداشته می شود.

پاتولوژیست با بررسی بافت، وجود سلول های بدخیم، نوع سرطان و میزان نفوذ سلول ها به لایه های عمقی را ارزیابی می کند. انواع روش های نمونه برداری دهانه رحم شامل موارد زیر هستند:

  •  بیوپسی پانچ: برداشت قطعه کوچکی از بافت مشکوک با ابزار مخصوص.

  •  کورتاژ اندوسرویکال ECC: جمع آوری نمونه از کانال داخلی دهانه رحم.

  •  بیوپسی مخروطی Cone Biopsy: برداشت قطعه ای مخروطی از بافت دهانه رحم برای بررسی دقیق تر ضایعه.

تصویربرداری سرطان دهانه رحم؛ MRI، سی تی اسکن و PET/CT چه کاربردی دارند؟

تصویربرداری پزشکی یکی از مراحل مهم ارزیابی سرطان دهانه رحم پس از تایید تشخیص با نمونه برداری است. این روش ها به پزشک کمک می کنند اندازه تومور، میزان گسترش بیماری به بافت های اطراف، درگیری غدد لنفاوی و احتمال متاستاز را بررسی کند.

MRI لگن، سی تی اسکن و پت اسکن از روش های پرکاربرد در مرحله بندی سرطان دهانه رحم هستند و هر کدام اطلاعات متفاوتی درباره وضعیت بیماری ارائه می دهند. انتخاب روش تصویربرداری به مرحله احتمالی سرطان، یافته های پاتولوژی، علائم بیمار و نظر متخصص انکولوژی بستگی دارد.

روش تصویربرداری

کاربرد اصلی                                        

مهم ترین مزیت                               

MRI لگن        

بررسی اندازه تومور و گسترش موضعی                   

نمایش دقیق بافت نرم و ساختارهای لگنی        

سی تی اسکن

بررسی غدد لنفاوی و اندام های داخلی                 

ارزیابی قفسه سینه، شکم و لگن                

پت اسکن

بررسی فعالیت متابولیک بافت های مشکوک               

شناسایی کانون های دارای فعالیت متابولیک بالا

PET/CT

ارزیابی همزمان فعالیت متابولیک و ساختارهای آناتومیک

کمک به شناسایی انتشار احتمالی سرطان         

 

مراحل سرطان دهانه رحم؛ بیماری از مرحله صفر تا مرحله چهار

مرحله بندی سرطان دهانه رحم بر اساس میزان گسترش سلول های سرطانی و درگیری بافت های اطراف انجام می شود. سیستم FIGO یکی از معیارهای اصلی تعیین مرحله این بیماری است و اطلاعات حاصل از معاینه، نمونه برداری، پاتولوژی و تصویربرداری در این ارزیابی نقش دارند. سرطان دهانه رحم از مرحله محدود به بافت سطحی تا مراحل پیشرفته با گسترش به اندام های مجاور یا نقاط دوردست تقسیم می شود.

مرحله صفر سرطان دهانه رحم Stage 0

در مرحله صفر، سلول های غیرطبیعی در سطح پوششی دهانه رحم قرار دارند و هنوز به لایه های عمقی نفوذ نکرده اند. این وضعیت با عنوان کارسینوم درجا Carcinoma in Situ شناخته می شود. در این مرحله، تغییرات سلولی ماهیت پیش تهاجمی دارند و با سرطان مهاجم تفاوت دارند. تشخیص معمولا از طریق پاپ اسمیر، کولپوسکوپی و بیوپسی انجام می شود.

مرحله یک سرطان دهانه رحم Stage I

در مرحله یک، سلول های سرطانی از لایه سطحی عبور کرده و به بافت های عمقی دهانه رحم نفوذ کرده اند، اما بیماری همچنان به دهانه رحم محدود است. اندازه تومور و عمق نفوذ سلول های بدخیم، زیرگروه این مرحله را مشخص می کنند. معاینه تخصصی، بررسی پاتولوژی و MRI لگن در ارزیابی وسعت تومور کاربرد دارند.

مرحله دو سرطان دهانه رحم Stage II

در مرحله دو، سرطان از دهانه رحم و رحم فراتر رفته و به بخش بالایی واژن یا بافت های اطراف رحم (پارامتریوم) گسترش پیدا کرده است. با این حال، تومور هنوز به دیواره لگن یا یک سوم پایینی واژن نرسیده است. MRI لگن برای بررسی میزان گسترش موضعی و ارزیابی بافت های درگیر اهمیت دارد.

مرحله سه سرطان دهانه رحم Stage III

در مرحله سه، سرطان به یک سوم پایینی واژن، دیواره لگن یا غدد لنفاوی لگنی و اطراف آئورت گسترش پیدا کرده است. درگیری حالب و ایجاد انسداد مجاری ادراری همراه با اختلال عملکرد کلیه نیز در این مرحله اهمیت دارد. MRI، سی تی اسکن و PET/CT برای بررسی وسعت بیماری و وضعیت غدد لنفاوی استفاده می شوند.

مرحله چهار سرطان دهانه رحم Stage IV

مرحله چهار پیشرفته ترین مرحله سرطان دهانه رحم محسوب می شود و شامل گسترش بیماری به اندام های مجاور یا نقاط دوردست بدن است. در مرحله IVA، سرطان به اندام هایی مانند مثانه یا رکتوم نفوذ می کند. در مرحله IVB، سلول های سرطانی به اندام های دوردست مانند ریه، کبد یا استخوان انتشار پیدا می کنند. PET/CT و سایر روش های تصویربرداری در بررسی متاستاز کاربرد دارند.

هزینه تصویربرداری سرطان دهانه رحم به چه عواملی بستگی دارد؟

هزینه تصویربرداری سرطان دهانه رحم به نوع روش تشخیصی، تجهیزات مرکز تصویربرداری و شرایط انجام آزمایش بستگی دارد. MRI لگن، سی تی اسکن و PET/CT تعرفه های متفاوتی دارند و استفاده از ماده حاجب یا انجام تصویربرداری در چند ناحیه بدن نیز بر مبلغ نهایی تاثیر می گذارد. مهم ترین عوامل تعیین کننده هزینه شامل موارد زیر هستند:

  • هزینه MRI، سی تی اسکن و پت اسکن با یکدیگر تفاوت دارد.

  • تصویربرداری از لگن، شکم و قفسه سینه تعرفه متفاوتی دارد.

  • تزریق ماده حاجب و نوع آن بر هزینه آزمایش تاثیر می گذارد.

  • تجهیزات مرکز و تعرفه خدمات بر قیمت نهایی اثر دارند.

  • میزان تعهد بیمه پایه و تکمیلی در پرداخت هزینه نقش دارد.

  • انجام چند روش تصویربرداری برای مرحله بندی بیماری، هزینه کلی را افزایش می دهد.

سخن پایانی

سرطان دهانه رحم از بیماری هایی است که شناسایی زودهنگام آن نقش مهمی در کنترل پیشرفت و انتخاب روش های درمانی دارد. آشنایی با علائم هشداردهنده، انجام منظم غربالگری دهانه رحم و پیگیری نتایج غیرطبیعی پاپ اسمیر و HPV به تشخیص به موقع کمک می کند. بیوپسی برای تایید بافت شناسی و روش هایی مانند MRI، سی تی اسکن و PET/CT برای بررسی وسعت بیماری و شناسایی متاستاز کاربرد دارند. مراجعه به پزشک و بررسی تخصصی، مسیر تشخیص را دقیق تر می کند.

سوالات متداول

1.      آیا سرطان دهانه رحم از طریق رابطه جنسی منتقل می شود؟

خیر، خود سرطان دهانه رحم مسری نیست. با این حال، ویروس HPV که عامل اصلی ایجاد این سرطان محسوب می شود، از طریق تماس مستقیم پوست و مخاط ناحیه تناسلی و فعالیت جنسی منتقل می شود. ابتلا به HPV به معنای ابتلای قطعی به سرطان نیست و بیشتر عفونت ها توسط سیستم ایمنی کنترل می شوند.

2.      سرطان دهانه رحم در آزمایش خون مشخص می شود؟

خیر، آزمایش خون به تنهایی روش تشخیص سرطان دهانه رحم نیست. تشخیص بیماری با بررسی نمونه بافتی و آزمایش پاتولوژی انجام می شود. آزمایش خون برای ارزیابی وضعیت عمومی بدن، عملکرد کلیه و کبد و بررسی شرایط بیمار کاربرد دارد.

3.      آیا سرطان دهانه رحم در سونوگرافی مشخص می شود؟

سونوگرافی لگن می تواند برخی توده ها یا تغییرات ساختاری ناحیه رحم و لگن را نشان دهد؛ اما حساسیت کافی برای تشخیص تمام ضایعات دهانه رحم ندارد. MRI و نمونه برداری بافتی اطلاعات دقیق تری برای ارزیابی و تشخیص بیماری فراهم می کنند.

4.      آیا سرطان دهانه رحم باعث ناباروری می شود؟

خود بیماری و روش های درمانی آن می توانند بر قدرت باروری تاثیر بگذارند. میزان این تاثیر به مرحله سرطان، اندازه تومور و نوع درمان بستگی دارد. برخی روش های درمانی با حفظ باروری انجام می شوند و تصمیم گیری درباره آن ها باید پیش از شروع درمان با متخصص زنان و انکولوژی انجام شود.

5.      آیا سرطان دهانه رحم بعد از یائسگی هم ایجاد می شود؟

بله، سرطان دهانه رحم در زنان پس از یائسگی نیز بروز می کند. افزایش سن به معنای حذف خطر ابتلا نیست. خونریزی واژینال پس از یائسگی، ترشحات غیرطبیعی یا درد لگن باید از نظر علل احتمالی بررسی شوند.

6.      آیا سرطان دهانه رحم در پاتولوژی مشخص می شود؟

بله، بررسی نمونه بافتی در آزمایشگاه پاتولوژی روش اصلی تایید سرطان دهانه رحم است. پاتولوژیست با مشاهده ساختار سلولی و بافتی، نوع سرطان، ویژگی های سلول های بدخیم و میزان نفوذ آن ها را بررسی می کند. نتیجه این آزمایش در تصمیم گیری های پزشکی اهمیت زیادی دارد.

7.      آیا سرطان دهانه رحم به مثانه و روده گسترش پیدا می کند؟

بله، در مراحل پیشرفته، سلول های سرطانی می توانند به اندام های مجاور مانند مثانه و رکتوم گسترش پیدا کنند. MRI لگن برای بررسی درگیری این اندام ها کاربرد دارد. درگیری اندام های مجاور در مرحله IVA سرطان دهانه رحم قرار می گیرد.

8.      آیا بعد از درمان ضایعات پیش سرطانی دهانه رحم، احتمال بازگشت بیماری وجود دارد؟

بله، پس از درمان ضایعات پیش سرطانی، احتمال باقی ماندن یا بازگشت ضایعه و عفونت HPV وجود دارد. به همین دلیل، انجام آزمایش های پیگیری طبق برنامه تعیین شده توسط پزشک اهمیت دارد. نوع ضایعه اولیه و نتیجه آزمایش های بعدی در تعیین فاصله پیگیری موثر هستند.

 https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/12216-cervical-cancer